Met liefde aanbevolen: Deze blogpost kan affiliate links bevatten. Als je via een van deze links iets koopt, ontvangen wij een kleine commissie – zonder extra kosten voor jou.
Wat is het noorderlicht en hoe ontstaat het?
Het noorderlicht is een natuurverschijnsel waarbij kleurrijke lichtgolven in ’s nachts door de hemel bewegen. Het ontstaat door activiteit van de zon: kleine geladen deeltjes die door de zon worden uitgestoten bereiken de aarde en botsen in de atmosfeer met gassen zoals zuurstof en stikstof. Daarbij komt energie vrij in de vorm van licht, wat zorgt voor de bekende dansende kleuren aan de hemel. De deeltjes worden door het magnetisch veld van de aarde richting de poolgebieden gestuurd, waardoor het noorderlicht vooral in de poolcirkel zichtbaar is.
De meest voorkomende kleur van het noorderlicht is groen, veroorzaakt door zuurstofdeeltjes in de atmosfeer. Soms zijn ook paarse, roze of rode tinten zien. Paars en roze ontstaan door stikstof, terwijl rood licht meestal alleen op grotere hoogte voorkomt. Deze kleuren zijn zeldzamer en minder goed zichtbaar dan groen.
Hoe actiever de zon, hoe feller het noorderlicht kan worden. Bij meer zonneactiviteit kan het noorderlicht feller, groter en kleurrijker worden. Toch blijft het een onvoorspelbaar natuurverschijnsel: soms zie je alleen een zachte groene gloed, terwijl het op andere momenten lijkt alsof het noorderlicht spectaculair door de hele hemel danst.
Wanneer heb je de meeste kans om het noorderlicht te zien?
In de maanden september tot en met maart heb je de meeste kans om het noorderlicht te zien. De nachten zijn in die periode lang en donker.
Tijdens de poolnacht – die boven de poolcirkel ongeveer van eind november tot half januari duurt – komt de zon helemaal niet boven de horizon. Het blijft dan bijna de hele dag donker of schemerig, waardoor je extra veel uren hebt waarin het noorderlicht zichtbaar kan zijn.
Het tijdstip speelt ook een rol. In principe kan het noorderlicht op elk van de nacht verschijnen, maar de activiteit is vaak het sterkste tussen 21:00 en 02:00.
Wat bepaalt of je het noorderlicht kunt zien?
Bewolking is de belangrijkste factor. Zelfs bij sterke zonneactiviteit zie je het noorderlicht niet als het volledig bewolkt is. Controleer de weersverwachting en rij indien nodig naar een plek waar de lucht helderder is.
Lichtvervuiling speelt ook een grote rol. In steden en dorpen zorgen straatlampen en andere verlichting ervoor dat zwakker noorderlicht minder goed zichtbaar is. Ga daarom het liefst naar een donkere plek buiten de bebouwde kom.
De maandstand heeft een beperkte invloed. Bij volle maan kan zwakker noorderlicht minder goed zichtbaar zijn. Bij een donkere nacht zonder maan zie je aurora’s beter. Sterk noorderlicht is bij volle maan wel goed te zien.
De KP-index is een schaal van 0 tot 9 die aangeeft hoe sterk de zonneactiviteit is. Hoe hoger de waarde, hoe groter en feller het noorderlicht en hoe verder naar het zuiden het zichtbaar is. In Lapland kan het noorderlicht al zichtbaar zijn bij KP-waarden van 1 tot 3. Vanaf een KP-index van 4 wordt het noorderlicht meestal duidelijker en actiever.
Veel mensen denken dat extreme kou nodig is om meer kans te hebben om het noorderlicht te zien, maar temperatuur heeft eigenlijk geen directe invloed op het noorderlicht zelf. Koude nachten gaan echter wel vaak samen met een heldere, onbewolkte lucht – en dat maakt de kans op een goede waarneming wel groter.
Noorderlicht spotten: zelf op zoek of met een tour?
Als je het noorderlicht wilt zien, kun je ervoor kiezen om zelf op zoek te gaan of om mee te gaan met een georganiseerde noorderlichttour. Veel reizigers combineren beide: één avond een tour om de beste plekken te leren kennen, en daarna zelf verdergaan.
Zelf heb ik het noorderlicht twee keer kunnen zien in één week. Zonder tour: door me goed in te lezen over de apps, de juiste locaties op te zoeken en het weer nauwlettend in de gaten te houden. Het vraagt wat voorbereiding, maar het is zeker de moeite waard.
Zelf op aurora hunting geeft veel vrijheid en scheelt kosten. Met een huurauto kun je snel inspelen op het weer en zo lang blijven als je wilt. Het nadeel is dat je zelf de weersverwachting, aurora-apps en donkere locaties moet bijhouden.
Een noorderlichttour is handig als je liever niet continu apps en weerkaarten in de gaten houdt, of geen auto hebt. Lokale gidsen kennen de beste plekken en rijden soms lange afstanden voor een heldere hemel. Het nadeel: minder flexibiliteit, een vast schema en hogere kosten als je het meerdere avonden wilt doen.
Stap voor stap: Zo werkt aurora hunting
Stap 1: Controleer de bewolking
Bewolking is de allerbelangrijkste factor. Gebruik apps zoals Windy.com: zet de kaart op “clouds” en bekijk hoe de bewolking zich de komende uren verplaatst. Soms helpt het al om een paar kilometer verderop te gaan staan.
Stap 2: Check de zonneactiviteit
Gebruik een aurora-app zoals My Aurora Forecast of Hello Aurora om de KP-index en de nT-waarde bij te houden. In Lapland is een KP van 1 tot 3 al voldoende bij een heldere lucht.
Stap 3: Kies een donkere locatie
Ga naar een plek buiten het dorp, weg van straatverlichting. Denk aan een open veld, een meer of een uitzichtpunt. Open Google Maps in satelliet weergave om open plekken in de buurt te vinden. In de meeste plaatsen in Lapland ben je na 10 tot 15 minuten lopen al op een donkere plek.
Een van de bekendste plekken in Saariselkä is de Aurora hut, midden in het bos en ver genoeg van licht. Hier kun je comfortabel wachten: er is een buitdeck voor goed uitzicht, een plek om op de warmen bij het vuur en er zijn zelfs toiletten aanwezig. Houd er rekening mee dat het hier wat drukker kan zijn op avonden met een hoge kans op het noorderlicht.
Andere goede locaties in Saariselkä zijn bijvoorbeeld deze parkeerplaats net buiten het dorp, of dit meer. Op beide locaties is het volledig donker en heb je bijna geen last van lichtvervuiling.
Stap 4: Heb geduld
Het noorderlicht kan vroeg op de avond verschijnen, maar soms ook pas midden in de nacht. Het kan plots opkomen en weer verdwijnen. Trek warme kleding aan, neem een warme drank mee en geef het de tijd.
De beste apps voor het noorderlicht
My Aurora Forecast
My Aurora Forecast is een van de meest gebruikte apps en geeft een overzicht van de belangrijkste gegevens. Je vind er onder andere:
- Actuele KP-Index
- Kanspercentage voor jouw locatie
- Een aurora map waar je kunt zien waar het noorderlicht zichtbaar is
- Basisinformatie over het weer en bewolking
Notificaties: Zorg ervoor dat je je locatie goed hebt ingesteld. Via de instellingen van de app kun je alerts aanzetten, hierbij heb je zelfs de optie om kritieke meldingen aan te zetten – een alarm zodat je ook ’s nachts gewekt wordt als de activiteit piekt.
Hello Aurora
Hello Aurora werkt net iets anders dan My Aurora Forecast en is vooral handig vanwege de community-functie en de bewolkingskaart. Wat deze app fijn maakt:
- Je ziet real-time meldingen en afbeeldingen van andere gebruikers
- Je krijgt inzicht in actuele activiteit
- Je kunt het zelf ook delen als je het noorderlicht hebt gezien
- Je krijgt inzicht in het verloop van de bewolking
Zet de notificaties aan voor nearby sightings en aurora alerts. Zie je dat mensen bij jou in de buurt het noorderlicht spotten? Dat is het moment om snel naar buiten te gaan!
Hello Aurora toont ook de nT-waarde, een extra signaal naast de KP-index. Hoe negatiever de waarde, hoe groter de kans op actief noorderlicht. Een sterke daling richting -150 nT duidt op een substorm — het noorderlicht kan dan elk moment oplichten. Een stijging richting +150 nT betekent dat de aurora ‘oplaadt’. Wanneer de waarde terugkeert naar circa +5 nT is er een korte pauze.
Weerapp zoals Windy.com
Onmisbaar voor het checken van de bewolking. Zet de kaart op ‘clouds’ en combineer dit met je aurora-app: als de activiteit hoog is én er een open venster in de bewolking is, is dat het moment om op pad te gaan.
Hoe gebruik je de apps samen?
Bepaal eerst of de avond kansrijk is. Open My Aurora Forecast en check de KP-index voor de komende uren. Controleer daarna in Windy.com hoe de bewolking eruit ziet. Is de lucht grotendeels bewolkt en trekt dat de komende uren niet op? Dan is de kans klein, ongeacht hoe hoog de KP-index is. Bewolking wint het altijd van zonneactiviteit.
Gebruik de nT-waarde om het juiste moment te pakken. Zodra je buiten staat op een heldere avond met een redelijke KP-waarde, open je Hello Aurora en houd je de nT-waarde in de gaten. Die waarde vertelt je wat er op korte termijn gaat gebeuren:
- Rond 0 of licht positief (+5 tot +20): rustige situatie, weinig activiteit verwacht
- Stijgend richting +100 tot +150: de aurora laadt op — blijf in de buurt, er kan snel iets gebeuren
- Sterke daling naar -100 of lager: een substorm is op komst, het noorderlicht kan elk moment uitbarsten
- Terugkeer naar rond 0 na een substorm: korte pauze, maar er kan zo weer een nieuwe golf komen
Een praktisch voorbeeld: stel, de KP-index is 3 en de lucht is helder. Je staat buiten maar ziet nog niets. Je kijkt in Hello Aurora en ziet dat de nT-waarde op dat moment -80 nT is en verder daalt. Dat is het sein om te blijven staan, de kans is groot dat het noorderlicht binnen tien tot twintig minuten zichtbaar wordt.
Zet ook de notificaties van beide apps aan. My Aurora Forecast waarschuwt je als de KP-index stijgt, Hello Aurora meldt het zodra mensen bij jou in de buurt daadwerkelijk het noorderlicht hebben gezien.
Het noorderlicht fotograferen met je smartphone
Je hebt geen dure camera nodig om het noorderlicht vast te leggen. Moderne smartphones zijn heel goed in staat om aurora’s te fotograferen, als je een paar dingen goed instelt.
- Gebruik de nachtmodus: De nachtmodus combineert automatisch meerdere opnames tot één scherpe foto. Houd je telefoon zo stil mogelijk tijdens de opname, die 5 tot 10 seconden kan duren.
- Gebruik een statief: Bewegingsonscherpte is de grootste vijand van noorderlichtfoto’s. Een statief voor je smartphone is een handige, lichte aanschaf voor op reis. Geen statief bij de hand? Leg je telefoon op een steen, boomstronk of je rugzak.
- Gebruik de pro-modus voor meer controle (indien beschikbaar): Stel handmatig in: ISO 800–1600, een sluitertijd van 5 tot 15 seconden, witbalans rond 3500–4000 K en focus op oneindig (∞). Gebruik de zelfontspanner van 2 seconden om beweging op het moment van de opname te voorkomen.
Het noorderlicht filmen met je smartphone is uitdagender, maar ook mogelijk. Een handige truc: start de nachtmodus en doe tegelijkertijd een schermopname. Je filmt dan het nachtmodus-preview scherm, wat verrassend goede resultaten geeft. Wil je een echte video? Gebruik de nacht-videomodus als je telefoon die heeft, altijd met een statief. Een timelapse is ook een mooie optie: stel je telefoon in op een statief en laat hem een uur draaien voor een samengevoegde video van het bewegende noorderlicht.
